Introduction
Inleiding
We hebben net geleerd dat het Nederlands een uitgebreide woordenschat heeft. We weten ook dat het Nederlands van nu niet veel meer gemeen heeft met het Nederlands uit pakweg de zesde eeuw.
De oudste Nederlandse woorden zijn 'erfwoorden'. Zij zijn nauwelijks veranderd van vorm en klank gedurende de lange geschiedenis van onze taal: neus, nacht, oor, zoon, wind, moeder zijn er enkele.
De maatschappij veranderde door de eeuwen heen en mensen trokken rond in Europa. Er waren nieuwe woorden nodig om nieuwe begrippen aan te duiden. Zo groeide onze woordenschat langzaam maar zeker. Groeide, verleden tijd? Nee hoor, onze taal verandert nog steeds. Denk maar aan alle woorden in verband met corona en alle Engelse termen die onze taal beïnvloeden.
We gebruiken dagelijks ongeveer 16.000 woorden. Dit doen we automatisch, we staan er niet bij stil. Jullie gaan tijdens deze Webquest op onderzoek: waar komen onze woorden vandaan?
Task
Opdracht
1. Bekijk de video 'Een korte geschiedenis van zout' door de link te kopiëren of open te klikken. Beantwoord volgende vragen:
https://historiek.net/salaris-het-witte-goud/59574/
1. Uit welke taal is het woord salaris afkomstig?
2. Sal betekent zout. Waarom was zout vroeger zo kostbaar?
2. Omschrijf in je eigen woorden. Geef telkens 3 voorbeelden.
1. Leenwoorden
2. Neologismen
Ga hiervoor naar volgende site:
https://referentiemateriaalvo.noordhoff.nl/nieuwnederlands/_nn5_2hv/REF/1/hs120.html
Extra!
Voor de geïnteresseerden: zoek ook eens op (op dezelfde site) wat etymologie is.
Zoek ook op waar het woord piekeren, humeur en dansen vandaan komen. Dit kan je doen door in de zoekmachine het woord zelf in te tikken + etymologie. (bv. 'piekeren + etymologie')
3. Leenwoorden kan je onderverdelen in bastaardwoorden en vreemde woorden.
1. Bastaardwoorden zijn woorden die aangepast zijn aan het Nederlands.
Bijvoorbeeld: het Engelse beefsteak schrijven we in het Nederlands als biefstuk.
Zoek zelf ook eens een voorbeeld.
2. Bij vreemde woorden blijft de spelling uit de vreemde taal dezelfde.
Bijvoorbeeld: het Franse woord fauteuil.
Geef zelf ook eens een voorbeeld.
Maak volgende oefening: https://oefensite.classy.be/Leenwoorden/woordraad.htm
Extra!
Vind je dit leuk of interessant? Maak dan zeker ook eens volgende oefening: https://oefensite.classy.be/Leenwoorden/woordquiz.htm
4. Neologisme betekent letterlijk 'nieuw woord'.
Bekijk de video en beantwoord volgende vragen:
https://www.vrt.be/nl/over-de-vrt/nieuws/2020/12/15/knuffelcontact-is-woord-van-het-jaar-2020/
1. Wat is het nieuwe woord van het jaar 2020?
Nieuwe woorden blijven geen neologismen: van zodra ze heel dikwijls gebruikt worden, verliezen ze hun status van nieuw woord.
Voorbeeld:
Toen het internet eind vorige eeuw een wereldwijd fenomeen werd, was het woord internet een neologisme. Nu wordt het woord al zo lang en zo dikwijls gebruikt, dat het zeker geen nieuw woord meer is.
Dikwijls verdwijnen neologismen ook.
2. Denken jullie dat het woord knuffelcontact lang zal bestaan of zal het verdwijnen na de corona-epidemie?
5. Veel leenwoorden hebben een variant in het Standaardnederlands. Dat betekent dat je in sommige situaties kan kiezen uit twee opties. Maar wanneer kies je voor een leenwoord en wanneer niet?
Lees de tekst op volgende site, onder hoofdstuk 'Redenen om leenwoorden wel te gebruiken' en beantwoord daarna volgende vragen:
1. Geef drie redenen waarom we leenwoorden wel kunnen gebruiken.
2. Zouden jullie de woorden computer en website vervangen door rekenaar en webstek?
3. Waarom vertaalt men het Engelse woord timing niet?
Process
Proces: hoe vragen beantwoorden en doorsturen?
Gebruik voor je antwoorden een blanco Word-document dat je als volgt bewaart:
VoornaamNaam_Klas_Webquest
De deadline voor deze Webquest is maandag 7 maart.
!!! Voordat je het document uploadt in Smartschool, kijk je best eerst nog eens extra na of je alle opdrachten hebt opgelost.
Bronnen
https://historiek.net/salaris-het-witte-goud/59574/
https://referentiemateriaalvo.noordhoff.nl/nieuwnederlands/_nn5_2hv/REF/1/hs120.html
https://oefensite.classy.be/Leenwoorden/woordraad.htm
https://oefensite.classy.be/Leenwoorden/woordquiz.htm
https://www.vrt.be/nl/over-de-vrt/nieuws/2020/12/15/knuffelcontact-is-woord-van-het-jaar-2020/
https://neerlandistiek.nl/2015/05/het-engels-is-modern-het-nederlands-intellectueel/
Evaluation
Evaluatie
| Beginner | Gevorderde | Expert | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Opdracht 1 uitleg |
foute uitleg | bijna correcte uitleg | volledig correcte uitleg | ||||
|
Opdracht 2 2 omschrijvingen |
1 of geen correcte omschrijving | 2 correcte omschrijvingen | 3 correcte omschrijvingen | ||||
|
Opdracht 3 1) bastaardwoord 2) vreemd woord |
geen voorbeelden | 1 voorbeeld | 2 voorbeelden | ||||
|
Opdracht 4 nieuw woord 2020 |
geen woord | fout woord | correct woord | ||||
|
Opdracht 5 1) 3 redenen 2) persoonlijke uitleg 3) verklaring |
1) 1 of minder redenen 2) - 3) foute verklaring |
1) 2 redenen 2) - 3) min of meer correcte verklaring |
1) 3 redenen 2) - 3) correcte verklaring |
Conclusion
Zelfevaluatie
| Ik heb elke opdracht goed begrepen. | OK | niet OK | ||||||
| Ik wist welke bron ik voor welke opdracht moest raadplegen. | ||||||||
| Ik begrijp wanneer ik een woord kan vervangen door een Nederlands woord. | ||||||||
| Ik vind zo'n Webquest wel leuk. |
Credits
Via deze Webquest heb je:
- ontdekt dat het Nederlands 'vreemd' gaat.
- ontdekt wat leenwoorden, bastaardwoorden, vreemde woorden en neologismen zijn.
- ontdekt dat je soms een vreemd woord kan vervangen door een Nederlands woord.
Om te eindigen nog een filmpje over het gebruik van Engelse leenwoorden in onze taal:
https://neerlandistiek.nl/2015/05/het-engels-is-modern-het-nederlands-intellectueel/