Introduction
ZIBIZO EZIMBAXA
Izibizo ezimbaxa zakhiwa ngokuhlanganisa izigaba-zentetho ezimbini;
Umz: 1. unyaka (isibizo) + -de (isiqu sesiphawuli) = unyakande
2. ilizwe (isibizo) + -banzi (isiqu sesibaluli) = uZwelibanzi
3. umnini (isibizo) + umzi (isibizo) = umninimzi
UKWAKHIWA KWEZIBIZO
Izakhi zezibizo
1. Iceba – isikhamiso sokuqala kwisibizo
2. Isisekelo
3. Isimaphambili
4. Isiqu
5. Ingcambu
6. Isimamva sesibizo/Isigqibelo – isikhamiso sokugqibela kwisibizo
Xa udibanisa iceba kunye nesisekelo ufumana isimaphambili, umz: ilitye
i – iceba
li – isisekelo
ili – isimaphambili
Xa udibanisa ingcambu kunye nesigqibelo/isimamva sesibizo ufumana isiqu, umz: ilitye
ty –
ingcambu
e –
isigqibelo
tye – isiqu
Kwezinye izibizo asibikho isisekelo, umz: umama
u – iceba
u – isimaphambili
mama –isiqu
mam – ingcambu
a – isigqibelo
Eminye imizekelo
umntu: iceba – u
isisekelo – m
isimaphambili – um
isiqu – ntu
ingcambu – nt
isigqibelo – u
ihashe: iceba – i
isisekelo – (li) odukileyo
isimaphambili – i(li)
isiqu – hashe
ingcambu – hash
isigqibelo – e
intombazana: iceba – i
isisekelo – n
isimaphambili – in
isiqu – tombazana
ingcambu - tomb
isimamva sesibizo - azana
Task
Name :Wandisile
Surname : Milela
St number : 218012160
Umhla : 28 Agasti 2021
Uvavanyo (test)
1. Caphula kuzo zonke ezi zibizo isimaphambili kunye nesimamva
UM - people who are NOT relatives
Umfundi (student) um + fundi
Umntu (person)
Umntwana (child)
Umfazi (woman)
Umfana (young man)
ABA - plural of people who are NOT relatives
Abafundi (students) aba + fundi
Abantu (people)
Abantwana (children)
Abafazi (women)
Abafana (young men)
2. Yakha izibizo ezimbaxa ngezizibizo zilandelayo
ABA - plural of people who are NOT relatives
Abafundi (students) aba + fundi
Abantu (people)
Abantwana (children)
Abafazi (women)
IMI - plural to things - amahlelo (noun classes)
imisebenzi (works, jobs, exercises) imi + sebenzi
imibuzo (questions)
imililo (fires)
3. Zakhele amabinzana ezibizo ebemahlanu abonisa izibizo ezimbaxezimba
I - refers to a thing - amahlelo (noun classes)
iphepha (paper, page) i + phepha
itikiti (ticket)
ivili (wheel)
Process
Izibizo ezimbaxa ukuze ube nokuziqwalasela kakuhle kufuneka uqaphele izigaba zentetho zibembini.
Nantsi enye yee Video ezakunceda ekubeni ukwazi ukuqonda vetshe malunga nezibizo ezimbaxa.
Nazi ezinye ii liLinks umfundi anokungenakuzo ukufumana inkcukaca ezithe vetshe.
https://xh.m.wikipedia.org/wiki/Isibizo
Evaluation
ICANDELO B: IMIHLATHANA EMIDE – 40 AMANQAKU
ISIQULATHO Khowudi 7
Balaseleyo
80% – 100%
Khowudi 6
Mfaneleko
70% – 79%
Khowudi 5
Enomthamo
60% – 69%
Khowudi 4
Anele
50% – 59%
Khowudi 3
Phakathi
40% – 49%
Khowudi 2
Buthathaka
30% – 39%
Khowudi 1
Bubhetyebhetye
00% – 29%
1. UMONGO,
UYILO NEMO
(18 AMANQAKU)
14½ – 18
Ubungqina bokuceba
uyilo luvelise iitekisi
engenazimpazamo.
Imihlathi ibonakalisa
ukhwenco olunzulu
ngesihloko.
Iingcamango zivuthiwe
zixhokonxa iingcinga.
Izivakalisi nemihlathi
zakhiwe
ngokunamatheleneyo.
13 – 14
Ubungqina
bokuceba uyilo
luvelise itekisi
engenazimpazamo
kwaye bukwavelise
itekisi eyakhiwe
ngokupheleleyo.
Imihlathi
ibonakalisa
utolikeko
oluchanekileyo
lwesihloko.
Iingcamango
zihlakaniphile,
zinomdla.
Izivakalisi
nemihlathi
zinongqinelwano
kwaye zahluka-
hlukene.
11 – 12½
Ubungqina
bokuceba uyilo
luvelise itekisi
eyakhiwe
ngokuncomekayo.
Imihlathi
ibonakalisa
utolikeko
oluvakallayo
lwesihloko.
Iingcamango
zinomdla,
zeziqinisekisayo.
Izivakalisi
nemihlathi zakhiwe
kakuhle.
9 – 10½
Ubungqina
bokuceba uyilo
luvelise itekisi
eyanelisayo.
Imihlathi
ibonakalisa
utolikeko
olwanelisayo
lwesihloko.
Iingcamango
ziqhelekile,
ziyasilela
ngobunzulu.
Izivakalisi
nemihlathi
zithande ukuba
namakhwiniba
kwiindawana
ezithile,kodwa
umhlathana wona
unembadla.
7½ – 8½
Ubungqina bokuceba
uyilo luvelise itekisi
ephakathi kwaye
bukwavelise itekisi
eyakhiwe
ngokulindelekileyo.
Isiqulatho siqhelekile,
sinezikhewu
kunamathelwano.
Iingcamango uninzi
lwazo lunxulumene.
Izivakalisi nemihlathi
zineemposiso kodwa
iingcamango
ziyalandeleka.
5½ – 7
Uyilo okanye
ucebo alwanelisi
kwaphela, itekisi
ayibekelelwanga
kakuhle.
Isiqulatho simana
ukungacaci
kusilela
unamathelwano.
Iingcamango
zinqongophele
soloko kuphinda-
phindwa.
Izivakalisi
nemihlathi
zakhiwe
buthathaka.
0 – 5
Uyilo okanye ucebo
alukho; itekisi
ibekelelwe
ngokutenxileyo.
Imihlathi ayikho
mxholweni kwaye
akukho
lunamathelwano.
Iingcamango,
uphinda-phindo
zinwenwela kude
kwisihloko.
Izivakalisi nemihlathi
zinobubhutyu-bhutyu
azingqinelani.
Conclusion
Ndiyathemba ukuba abefundi ekupheleni kwesisifundo bazakube sele bewazi umehluko phakathi kwe Sibizo kunye nesibizo esimbaxa.
Kwaye Abafundi kufanelekile ukuba bakuqonde ukubaluleka kwe Sibizo nezibizo ezimbaxa kunye neezimaphambili zazo kunye neenguqulelo zazo Enkosi.
Teacher Page
Webquest is the most clear and simple platform for teaching during the pandemic it is easier accessible
For more inquiry's e-mail
W.Milela