Introduction
Ibali libekwe ngexesha lembali kaKumkani Hintsa kaKhawuta (1789-1835), kwaye ikhathaza impikiswano phakathi kwamawele asentsomini uWele noBabini malunga nelifa likatata wabo ongasekhoyo. Njengokuba bezalwa kwangolo suku lunye, kukho impikiswano malunga nokuba ngubani omele athathe indawo katata wabo. Oku kusonjululwe ngetyala lesiNtu elisemthethweni, elibanjelwe kwinkundla kaKing Hintsa, ochophele eli tyala.
I-Ityala Lamawele yincwadi yamanqaku yesiXhosa ebhalwe ngu-S.E.K Mqhayi kunye nokukhusela kwangoko umthetho wesiko kunye nesiko lesiXhosa. Incwadi ibonisa indlela isiXhosa ngokwesiNtu esiya kuyisingatha ngayo imbambano. Kubabhali abaninzi abasakhasayo, le ncwadi isebenza njengesikhokelo sendlela yokuthetha nokubhalwa kwesiXhosa. Kwaye kwahlengahlengiswa kumdlalo weqonga kamabonwakude odlulileyo kwiminyaka engama-90. Nangona le ncwadi ingasekho kwikharityhulam yesikolo, isasetyenziswa ngokubanzi. Isifundo esiphakamileyo kwisebe leelwimi zaseAfrika kwiYunivesithi iRhodes, uGqirha Mhlobo Jadezweni uthi umsebenzi kaMqhayi usahlonitshwa kakhulu kweli ziko.
Task
Abafundi Mababukele le vidiyo ingentla baze baphendule le mibuzo ilandelayo.
1. Lenzeka phi elibali? (2)
2. Ngobani abalinganiswa abaphambili? (4)
3. Yintoni impixano yelibali?(3)
4. Lenzeka xesha phi elibali?(3)
5. Lisifundisa Ntoni elibali? (5)
Process
Lo ngumzekelo okanye lulwazi oluphangaleleyo kungokuhlalutya incwadi ezahlukeneyo ngendlela enye.
Evaluation
| Umbuzo 1 | Kumele umfundi andixelele elibali lezeka phi(2) | |
| Umbuzo2 | Apha umfundi kumele andinike amagama abalinganiswa(4) | |
| Umbuzo 3 | Apha ndilindele umfundi andixelele yintoni intsusa mabala ye mpixano eyenzekayo(3) | |
| Umbuzo 4 | Apha umfundi funeka acacise ngaba elibali leliphi ixesha elakudala okanye elangoku(3) | |
| Umbuzo 5 | apha ndilindele umfundi andishwankathelele elibali andule ukundixelela mfundiso yini nale iphehlelelwa lelibali(5) | |
Conclusion
Abafundi mabatyebise amahlo wabo kulomboniso bhanya bhanya kwaye bazalise umphanda wabo wolwazi ngokuthi bazingcono ngohlalutyo lweNcwadi