Introduction
İÇİNDEKİLER
İçindekiler………………………………………………………………………………….1
Özet…………………………………………………………………………………………2
1.Giriş.………………………………………………………………………………………3
1.1 Polonya Yetişkin Eğitimi.………………………………………………………………4
1.2 Belçika Yetişkin Eğitimi………..…………………..…………………….…………….5
1.3 Finlandiya Yetişkin Eğitimi..…………………………………………………………..9
1.4 Estonya Yetişkin Eğitimi………………………………………………………………17
1.5 Lüksemburg Yetişkin Eğitimi...………………………………………………………..19
2. Türkiye Yetişkin Eğitimi ve Karşılaştırmalar…………………………………………. 19
3. Sonuç ve Öneriler …………..……………………………………….………………….27
Kaynakça…………………………………………………………………………………..28
..
ÖZET
Bu çalışmada Avrupa Birliğine üye beş ülkede (Polonya,Belçika, Finlandiya, Estonya ve Luksemburg’ da Yetişkin Eğitiminin nasıl yapıldığı, belgelendirme sistemi, sorumlu birimler, yönlendirme çalışmaları ve yetişkin eğitimi katılım oranları incelenmiştir. Bu ülkelerin Yetişkin Eğitim faaliyetleri ve politikaları ile Türkiye Yetişkin Eğitimi sistemi karşılaştırılmıştır. Araştırma da kaynak tarama yöntemi kullanılmış ayrıca adı geçen ülkelere AB projeleri kapsamında giden öğretmenlerin bilgi ve belgelerine başvurulmuştur. Kullanılan veriler ülkelerin resmi kaynaklarından alınmıştır. Araştırma sonucunda adı geçen ülkelerde uygulanan yetişkin eğitiminden Türkiye Yetişkin Eğitimi için yapılabilecek önerilerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
GİRİŞ
Yetişkin eğitimi, yetişkin olarak düşünülen kişilerin yeteneklerini geliştirmelerine, bilgilerini artırmalarına, teknik veya mesleki yeterliliklerini iyileştirmelerine, tutum ve davranışlarını hem kişisel gelişme bakımından, hem de dengeli ve bağımsız bir toplumsal, ekonomik ve kültürel gelişmeye katılma bakımından değiştirmelerine olanak sağlayan düzenli eğitim süreçlerinin tümünü ifade eder (Titmus, Buttedahl, Ironside ve Lengrand, 1985).
İnsanoğlu varoluşundan bu yana yaşam koşulları ve ihtiyaçları onun öğrenme ile iç içe olmasına neden olmuştur. Öğrenilen ve hayata uyarlanan bilgilerin daha uzun süre geçerli olduğu zaman dilimi Sanayi Devrimi ile değişim göstermeye başlamıştır. Ayrıca sağlık bilimlerinde görülen ilerlemeler sonucu geçmiş yüzyıllara göre insan ömrünün uzamış olduğu görülmektedir. Endüstrileşme sürecini tamamlamamış ve aşırı yoksulluk sebebiyle açlıkla yüz yüze gelmiş ülkelerdeki insan ömrü ile endüstrileşme sürecinin yüksek düzeyde tamamlamış ülkelerdeki insan ömrü karşılaştırıldığında, 35-40 yıl endüstrileşmiş ülke insanı lehine bir fark
bulunmaktadır. İnsan ömrü, ortalama 40-45 düzeyinden yaklaşık olarak 90’lı yaşlara kadar uzamıştır (Ültanır ve Ültanır,2005:3).
Yirminci yüzyılın başlarına kadar önemli kültürel değişmelerin süresi (örneğin; kitlesel yeni bilgi girdileri, teknolojik yenilikler, mesleklerdeki değişmeler, nüfus hareketliliği, ekonomik ve siyasal sistemlerdeki değişmeler v.b.) birkaç kuşak gerektirmekteydi. Ancak yirminci yüzyılda bu durum değişmiş, birçok kültürel devrim ortaya çıkmış ve hız kazanmıştır. Bu yeni koşullar altında 21 yaşına kadar kazanılmış olan bilgi ve beceriler 40 yaşına gelinceye kadar büyük ölçüde eskimektedir (Ayhan,1989:530).Bunun sonucu olarak ülkeleri eğitim politikalarında yetişkin eğitimi kavramı yerini almıştır.Bu bağlamda yetişkin eğitimine verilen önem ve ülke nüfusundaki yetişkin eğitimine katılımcı sayısı ülkelerin gelişmişlik ölçütlerinde önemli rol oynamaya başlamıştır. Bu çalışmanın amacı beş Avrupa Birliği ülkesi ile Türkiye Yetişkin Eğitimi faaliyetlerinin karşılaştırılması ve bu beş ülke Yetişkin Eğitim uygulamalarına göre Türkiye için yapılabilecek önerileri ortaya koymaktır.
1.1 POLONYA YETİŞKİN EĞİTİMİ
Polonya ‘da uygulanan Yetişkin eğitiminin amacı,“ belli meslek çalışanlarına, işçilere ve örgün eğitim dışında kalan bireylere hem teorik hem de uygulamalı beceriler kazandırmaktır. Ayrıca, ülkedeki işsiz bireyleri, mevcut çalışma yaşamına ve şartlarına hazırlayarak bireylerin iş yaşamı için gerekli ihtiyaçlarını karşılamak ve niteliklerini artırmaktır “
Polonya eğitim sisteminin tüm düzeylerde amaçları incelendiğinde, eğitim sisteminin amaçlarının diğer dünya ülkelerinin eğitimsel amaçları ile paralellik gösterdiği söylenebilir. Bu paralelliğin de küreselleşme ile birlikte dünya ülkelerinin her alanda birbirleriyle yakınlaşmasının bir sonucu olduğu söylenebilir.
Polonya’da Okul Eğitimi Yasası (1991) eğitim sisteminin tüm yetişkinlerin eksiksiz bir genel eğitim alması fırsatına sahip olduğunu garanti etmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu tür bir eğitim tedariki yerel otoritelerin/komünlerin sorumluluğundadır.
Polonya'da önceki öğrenim deneyiminin tanınması ulusal seviyede yasal değildir, fakat bu deneyimler yüksek öğrenimde ilerleme anlamında kullanılmaktadır. En yaygın olan senaryo yüksek eğitim sistemi dışında öğrenilen yabancı dilin sertifikalar ile tanınması olarak gösterilebilir. Kimi yüksek öğretim kurumlarının senatoları örgün olmayan bazı sertifikaların geçerliliğini sağlayabilmek için bu tür sertifikaları onaylayarak soruna içsel anlamda bir çözüm getirmişlerdir.
Kurum tamamıyla yerel eğitim otoritesine bağlıdır. Örneğin ‘’Powiat Będziński’’ Bezdin bölgesinin eğitim otoritesidir. Türkiye’deki valilik/kaymakamlık ayarı bir kurumdur.
Polonya’da her bölgede kurulmuş halk eğitim merkezleri bulunur. 18 yaşına kadar olan gençlere ve çocuklara çeşitli kurslar verirler.
Yetişkinlere de Farklı türde kurslar vardır : Tiyatro, müzik, dans, gazetecilik, yağlı boya, yabancı diller, model yapımı, sepetçilik, judo, bölge tarihi ve diğer ihtiyaçlar.
Kurslar tüm hafta boyu devam eder. Öğrenciler seçtiği kursa katılır.Kurslar ücretsizdir. Her bir ders 60 dakikadır.
Özellikle öğleden sonraları faaliyet veren bu merkezin amacı, öğrencilerin derslerden sonra kendi gelişimlerine katkı sağlamak, daha sosyal ve esnek olmalarına fırsat sağlamak, boş vakitlerini değerli bir şekilde kullanmalarına yardımcı olmaktır.
Etkinlikler zorunlu değildir, öğrenci isterse katılır, istemezse katılmaz
Kurslar genellikle ilkokuldan çocuklar ile gençler arasında daha yoğun ilgi görmektedir. Özellikle kırsaldan gelen öğrencilerden daha fazla talep geldiği görülür.
Tüm ekipmanlar ve öğretmenler yerel eğitim otoritesi tarafından temin edilir ve harcamalar ödenir. Böylece katılımcılar için her şey ücretsizdir
Bazı gezi faaliyetleri vs gibi etkinlikler kış tatilinde (ocak-şubat) veya yaz tatilinde (temmuz- ağustos) planlanır.
1.2 BELÇİKA YETİŞKİN EĞİTİMİ
Yaşam Boyu Yüksek Eğitim
Açıköğretim fakülteleri, yaşam boyu eğitim merkezleri veya yetişkinlere farklı programlar sunan diğer yapılardır. Gerçekte çok azı diplomaya uzanır, genelde diplomaları tamamlayıcıdırlar. Üç dönemli diplomalar veya tanınmamış diploma ve sertifikalardır.
Yetişkin Eğitimi ve Öğretim veya Yeniden Öğretim
1 Eylül 1999’da yürürlüğe giren kararname ile, yetişkin eğitimi full-time orta öğretime benzer çizgide mümkün olduğunca aynı sorumlulukta oluşturuldu. Çalışmayla ilgili alanda, dersler ve modüller (ders yapısı), ders örnekleri ve seviyeleri arasında benzer genişlikte maksimum işbirliği yapıldı. Orta öğretimden amaç part time yetişkin eğitiminin üzerinde kolay hareket edebilmedir ve formal tanınan düzenlemeler (kısmi) sertifikalar, diplomalar tasarlandı ve ispatlanan diğer başarılı çalışmalar yazıldı. Eğitim için “Sosyal İlerleme” orta öğretim seviyesinde ve yüksek öğretimde full-time derslerin sorumluluğundaki programlardan daha kısa düzenlenmiştir.
Diğer eğitim seviyeleriyle ilgili temin, toplulukların yerine geçen çeşitli sektörlerin sorumluluğundadır. Ortaklık ve Tek Yönetim-Dini Grupların Eğitimi veya aksi takdirde, bu grupların özel (bağımsız) eğitimi, kendi istekleri doğrultuda temel eğitim ve öğretimi tamamlamak isterler. Onların niyeti insanları için yeni öğretim veya herhangi bir özel alanda ileri uzmanlık gerektiren programların sağlanmasıdır. Bu amaçla; yönetim, öğretim veya grupların daha fazla çoğunluğu tarafından istenen, onların kişisel sosyo-ekonomik veya kültürel çevresi için gerekli biçimler karşıladı.
Dersler 650 farklı çeşidin üzerindedir, bunlar okur-yazarlık sınırıyla, yüksek öğretim aşamasında bırakanların yeniden başlaması arasında değişmektedir. Boş zamana yönlendirilen dersler (alanları fotoğrafçılık, aşçılık ve dekoratif sanatlar gibi) daha fazla mesleki eğitimin yanısıra sunulmaktadır (yeni endüstriyel işlemler, bilgisayar bilimleri ve dil bu uzmanlaşmanın içeriğindedir). Henüz işe başlayanların, kişisel ilerlemeler için orijinal biçimde tasarlanmıştır. Bu koşullar eğitim ve öğretimi sürdürme biçiminde sınıflandırılmıştır, hareket yaşam boyu eğitime doğru bütünden parçaya doğru yönlendirilmektedir.
Eğitimde bu çeşit sertifikasyon içeriği; özellikle Certificat dènseignement Secondaire Superieur (CESS)-humanitès gènèrales (“Genel İnsanlar” Orta Öğretim Üstü Sertifikasyon) yüksek eğitime giriş için gerekli yeterlilikleri karşılamaktadır.
İlk Mesleki Öğretim
Orta Düzeydeki İş Sektörleri
Öğretim Institut Francophone de Formation Permanente Pourles Classes Moyennes etles Petites et Moyennes Entreprises (Orta düzeyde iş sektörleri ve küçük ve orta büyüklükteki girişim için Mesleki Öğretimde Francophone Enstitüsü)’nce sunulur. Genel ve mesleki bilgi gerekliliklerini edinebilmeleri için mesleki yeni temsilde bir serbest çalışmayı sağlar Conseil Supèrieur des Classes moyennes (Ticaret veya küçük el sanatları ve orta ölçekli işletmeler ve mümkün entelektüel meslekler). Enstitü özellikle iş bölümü departmanı ve 13 mesleki öğretim merkezi ile işbirliğine sahiptir.
1984’den beri, Çıraklık da temel öğretimin, serbest iş için gerekli ustalıklarla donatılması için kraliyet kararıyla, çıraklık farklı biçimde tanımlanmıştır alınan karara göre; 18 yaşına kadar part-time zorunlu okullaşma, 29 Temmuz 1983 kanunlarına göre tanımlanan zorunlu okullaşma; aslında, genç insanlar on beş yaşına ulaşanlar ve yetişkinler iş ve mesleki öğretim bağlantılı çalışmaya bir örnek oluştururlar.
Temel öğretimin takibinde, çıraklar iş yönetimi gibi son dönemde gelişen mesleklerden birine, genellikle iki veya üç yıllık eğitim için kaydolabilirler.
Enstitü uzatılmış dersleri ya sona erdirir ya da ustalıklarını güncelleştirir. Yeniden öğretim için uzun süreli dersler ve üst düzey öğretim ustalıklarında yöneticilik dersleri çırakların öğretimi için yararlı olacaktır.
Eğitim veya Öğretimle Birlikte İş Bağlantı Merkezleri
15 veya 16 yaş sonuna kadar full-time okulda olan öğrenciler orta öğretimin birinci kademesinde veya ikinci kademesindeki sınıflarda küçük oranlı programlarla mesleğe hazırlayan dersler seçebilirler bu amaçla Centre d’Education et de Formation en Alternance (CEFA veya Eğitim Veya Öğretimde İş Bağlantı Merkezi)’ne kayıt olabilirler. Full-time orta öğretim sağlayan okullarda da bu merkezler bir yılda 20 haftanın üzerinde 50 dakikalık zamanla bağlantılı biçimde, genel eğitimin bir parçası olarak ve diğer mesleklere hazırlayıcı olacak şekilde dağıtılmıştır.
Her bir yılın sonunda öğrencilere ustalık gerektiren bir “Certificate Testifying” alırlar. Eğer yeterlilik sınavını geçerlerse “qualification” sertifikasını alırlar, bu sertifika full-time mesleki eğitimle eşit sayılmaktadır.
Verilen meslek öğretimiyle agronomy, endüstri, ticari yapı, otel işleri, yiyecek, giyim, uygulamalı sanatlar, ekonomi, personel servisi ve uygulamalı bilimler gibi iş sektörlerinde eğitim sunulur.
Şu anda; CEFA öğretimine kayıt olan gençlerin takip ettiği dersler;
* 16 ve 21 yaş arası okulda kazanılan deneyimler, endüstride çıraklıkla ilişkilendirilerek sürdürülür.
* 25’in altında tamamlanan orta öğretimde mesleki eğitim daha küçük programlarla birlikte ve iş/öğretim anlaşması veya herhangi bir diğer sözleşme biçimi veya iş yasası altında tanımlanan sözleşmeleri içerir. İş ve öğretim bağlantılı kategori Fransız Topluluğu Yönetimi tarafından onaylanmıştır.
Az Yeterlilikteki İşler İçin Eğitim ve Öğretim Sağlayıcılar
Özellikle zor ekonomik programların altında yüksek orandaki genç işsiz fazlalığı, az yeterlilikteki insanlar için eğitim ve öğretim sağlayıcıların, mevcut sayısında bir büyümeye neden olmuştur. Farklı program sağlayıcılar kendi programlarını sergilerler. Son yıllarda çeşitli üstünlük çabalarında ki işbirliğinde geniş bir artış olmaktadır.
Uzun süreli geleneksel enstitülerle öğretim sağlayıcılar ve tamamlayıcı servisler, kâr amaçsız sektör, sosyo-professional tamamlayıcılar ve işyerlerinde öğretimle ilgili girişimler için öğretim merkezleri öncelikle geliştirildi. Bu aktivite insanlar için güvenli mesleki yeterliklerle beraber sosyal güvence ve iş için ücretle birlikte düzenlendi.
Girişimlerin sosyal ve mesleki odağı az yeterlilikteki herhangi biri için Certificat d’Enseignement Secondaire Supèrieur (CESS, veya orta öğretim ikinci kademe sertifikası)’sız, işsiz kalmaması ve henüz var olan işlerde, iş aramamasıdır.
Yeni yasa ve düzenleyici paket sürükleyici bir etki gösterdi, öyle ki insanlar aktif yaşamdaki tamamlayıcılar için gerekli mesleki yeterlilikleri, uygun metotlar ve küçük çalışma gruplarıyla edinebildiler. Esneklik, uyum, özel yer ve hedef grupların gerekliliklerine uygun özel sorumluluklar girişimlerin sloganı oldu. Çalışma iş ve öğretim bağlantılı biçimde genelleştirildi. Çeşitli aktiviteler başlangıç için yardım içerikleri ve bilgi, rehberlik, yaşam boyu eğitim, mesleki öğretim ve şirket çalışmalarında eylem içerikleri tamamlayıcı yaklaşımlarla uygulamaya konuldu.
Fransız topluluğu bu çalışmanın yalnızca bir kısmını bağışlarla sağlasa bile, genel desteği Eurpean Social Fund. sağlar.
Çalışma topluluğun teminatındadır, girişimciler diğer sağlayıcılarla veya servislerin işbirliği ile birlikte çalışmalara sık sık rehberlik eder, içerikte FOREM (iş servisi), The Centre Public d’Aide Sociale (CPAS, veya Sosyal Yardım Merkezleri) ve Enstitüler “Sosyal Program”la ilgilidir.
Yaşam Boyu Eğitim
8 Nisan 1976 kararlarıyla kurulan koşullar ve yetişkinlerin yaşam boyu öğretimi için organizasyonların ödenek ödülüne ilaveten çalışanların sosyo-kültürel statülerinin iyileştirilmesidir.
Yaşam boyu eğitimin beraberinde getirdikleri genel organizasyonlara (eskiden ulus) odaklıdır, bölgesel ve yerel organizasyonlarca sağlanır.
Merkezlerin “kendini – ifade ve yaratıcılık’ı için Nisan 1976 kararlarının bir bölümü olarak ileri sürülmüştür. Onlar özellikle milieux’u niyetlemişlerdir. Herhangi bir olumsuzluk, fakültelerin eğitiminde gerçek koşulların kültürel karakterini, sosyal ve ekonomik yaşamı tehdit edebilir bu nedenle Fransız topluluğunun böyle 200 merkezi vardır.
Uzaktan Eğitim
Uzaktan eğitimde her bir öğrenci seviyesine uygunluk, özellikle yetişkin eğitiminde her şeyin üzerindedir. Onların eğitim ve öğretiminde veya yeniden öğretiminde, Eyalet (Topluluk) sınav ilanlarıyla sınavlara hazırlanma da başarısızlık korkusu anlamayı zorlaştırır. Bu nedenle ortaöğretim yenilikleri sunulur. Uzaktan eğitim, halk-sektör yönetiminin farklı seviyesinde ilerlemek isteyenler için, özelikle yeni katılanların yarışmalı sınavlarına öncülük edebilir.
Okur-Yazarlık Dersleri
Okur-yazarlık dersleri okuma, yazma ve aritmetik gibi gerekli basit ustalıkların kazanımını ve bunların yerleşmesini sağlar. Öyle ki öğreniciler ya mesleki eğitim yeterliliklerine uzanırlar ya da temel eğitim ve öğretimi üstlenirler. Dersler insanların kaybettikleri Certificat d ‘Etudes de Base (CEB, veya basit çalışma sertifikası) veya herhangi bir eşitlikteki yeterliliği hedeflemiştir.
Okur yazarlık uzmanlarının söylediklerine göre, 300.000 ile 600.000 arası yetişkin Fransız Toplumunda doğru yazma yeterliliğine sahip değildir. Uygun anketlerle verilere tam olarak ulaşılamasa da, bu olay tam olarak tanımlanmıştır.
Yetişkinler için temel eğitim okuma ve yazma zor deneyimdir. Grassroots birlikleri tarafından organize edilir. Bunlarla da sınırlanmamıştır, aslında, yabancı ülkelerin insanlarını da kapsamaktadır. ‘Lire et ècrire’ (okuma ve yazma) bu sektör farklı girişimlerin güncel işbirliği organizasyonudur. Bu çalışmaya yaşam boyu eğitim ve sosyal işler departmanı tarafından kaynak sağlanır.
Okuma-yazma kurslarına katılan insanların üçte biri özellikle 25 yaşın üzeri ve %79 yabancı uluslardandır. Onların bazıları dışarda eğitilmişlerdir ve bu yüzden yabancı dil olarak Fransızca öğrenimiyle yüzleşmektedir.
Bununla birlikte pek çok öğrenici (%59) aydınlatıcı programları (bir haftada 8 saatin altında) takip ederler, hemen hemen bir çeyreği (%23) bir haftalık 12 saatin üzeri kurslara devam ederler.
Açık Üniversite
Böyle isimlendirilen “Açık” Fakültenin kaynağı üniversiteler veya yaşam boyu eğitimle birlikte çalışma organizasyonlarının birkaç deneyimiyle yörüngeye oturtulmuştur. Bütün derslerde, amaç bir çeşit üniversite eğitimiyle mesleki gereklerin içeriklerini full-time dersler olmadan yetişkinlere sunar.
Sanal Okul Projesi
Fransız Topluluğu bu aktiviteye yaklaşmıştır ve bölgesinde ortaklarıyla birlikte biçimlendirmiştir. Bu amacı sağlayıcı okullar bilgisayar araçlarıyla ve Federal Hükümetle birlikte ve Belgacom (Belçika Telefon ve Telekomünikasyon Ağı için Ana Kaynak) Internet ve erişimde güvenli hat vermektedir.
Orjinal Dil ve Kültür Programı (LCO)
Fransız Topluluğu sınırlarında yaşayan yabancılar için, Yunanistan, İtalya, Fas, Portekiz ve Türkiye ile birlikte yaptığı ortak çalışmaları zenginleştirip düzenler, okullara olanak sağlanır, böylece dilerlerse kendi ülkelerinden bir veya birkaç öğretmen sağlanarak, kendi kültürlerinde öğretimden yararlanırlar.
Çalışma ve Öğretim Bağlantılı Yönetmelik
1993’de imzalanan yönetmeliğin amacı genç insanların teknik veya mesleki eğitim ve öğretimde gerçek çalışma ortamını seçebilmesidir. Bu yalnızca firmaların desteğiyle başarılmaz, Eğitim ve Öğretime Katkı Merkezi’nce de sağlanır ve yeniden öğretimde yeterliliklerin kazanılmasından sorumludurlar. Öğrencilerin öğretimdeki yeterliliklerinin ortak bir sistem doğrultusunda sağlanması için okullar firmalarla birlikte çalışır. Bu her iki ortak (okullar ve firmalar) için caziptir.
Eğitim ve Endüstriel Sektör Arasındaki Ortaklık Sözleşmesi ve Okullar/Enstitüler Arası İşbirliği Sözleşmesi
Eğitim ve öğretimde önceki amaç çalışma yaşamının gerekliliklerini okulların sağlayacağıydı. Yeni özel düzenlemelerle öğrencilerin öğretim süresi firmalarda sağlanmaktadır. Bu temel hizmet için okullarda alt yapı gereklidir ve ilgili sektörlerle düzenli bağlantı sağlanmaktadır.
İşbirliği anlaşması karşılıklı düzenlemeleri sağlarken, kaliteli eğitim ve öğretimin zenginliği için okulların bağlılığını içerir ve özel öğretim materyal ve araçları büyük ölçüde kullanılır, bu yolla öğretimde bir çeşitlilik tasarlanır.
Teknolojik Yenilik Merkezleri
“The’Pôles d’innocation technologique” (PI Tech) olarak bilinir, öğrenciler ve öğretmenlere, öğretim için bilgi ve dökümantasyon sağlayan özel bir merkezdir. Amacı eğitim seviyeleri arasındaki farklılık (öğrenciler ve öğretmenlerin eğitim ve öğretimi ile ilgili olarak, fakat aynı zamanda öğretici araç ve ekipmanların yüksek etkisini kullanarak) dünyada eğitim ve iş arasındaki ortaklığın çeşitli alanlarında genişletilmiş işbirliğini yoğunlaştırmaktır ve ekonomik gelişmeyi derslerde eğitim kaynaklarına adapte etmektir.
Mesleki Oluşumlar ve Yeterlilikler İçin Topluluk Komisyonları
27 Ocak 1994 kararlarıyla kurulan Commession Communautaire des Professions et des Qualifications (CCPQ) eğitim ve öğretimin çeşitli birimlerini belirlemekle görevlidir veya diğer bir deyişle orta öğretimin sonunda belgelendirilen ‘yeterliliklere’ doğru gerekli ustalıkları sağlar. Komisyon üyeliği dünyadaki eğitimde firmalar ve ticaret birliği organizasyonları Ya Conscil National du Travail (Ulusal İş Konseyi)’ne ait ya da mümkün iş sektörleri temsilcileriyle ortaklık içerir (Somuncu, 2014, 23-31 ).
Yetişkin Eğitimcilerinin Statüleri ve İstihdamı
Yetişkin eğitimi alanında görev yapan elemanlar, diğer eğitim sistemindeki eğitimcilerle aynı statüye sahiptirler.Bazı sektörlerde bu durum farklı olup yarı-zamanlı çalışan elemanlar bile bulunmaktadır.8 Nisan 1976 tarihinde çıkan bir kararname ile 1000 görevli tam-zamanlı olarak istihdam edilmiştir.Ancak, bunların sadece üçyüzünün ücretinin % 75’i devlet tarafından karşılanmaktadır .
1.3 FİNLANDİYA YETİŞKİN EĞİTİMİ
Finlandiya’da Yetişkin Eğitimi
Öğrenen bir toplum olarak Finlandiya, kalkınmasını önemli ölçüde beşeri sermayenin gelişmişliğine borçludur. Bireyin yaşam boyu, iş ve özel hayatında kendini geliştirebileceği olanakları bulmasına yönelik yatırım ve imkânlar sunulmaktadır.
Resmi okul sistemlerine ek olarak özel işletilen enstitüler de yetişkin eğitimi için çok çeşitli fırsatlar sunmaktadır. Böylelikle tüm eğitim ve öğretim şekilleri yetişkinler için de sunulmaktadır.
Bazı eğitim kurumları yalnızca yetişkin eğitim ve öğretimine odaklanmışlardır. Yetişkin eğitim ve öğretimi firmalar içerisinde hizmet içi eğitim şeklinde de verilmektedir. Çalışmalar her öğrenci için ayrı olarak hazırlanan bireysel öğrenme programlarına dayanmaktadır. Üç değişik yeterlilik bulunmaktadır:
a-) ortaöğretim sonrası
b-)ileri mesleki yeterlilikler
c-) özel mesleki yeterlilikler,
Sistemin kurulumu, çalışmaların izlenip denetlenmesi ise işveren, çalışan ve öğretmen temsilcilerinden oluşan üç taraflı Yeterlilik Komitesinin sorumluluğu altındadır.
Gençler için ortaya konulan ve yaygın okullardan üniversite öğrenimine kadar değişen tüm eğitim ve öğretim sekilerli yetiksinler için de sunulmaktadır. Bazı eğitim kurumları yalnızca yetiksin eğitim ve öğretimine odaklanmışlardır. Yetişkin eğitim ve öğretimi firmalar içerisinde hizmet içi eğitim seklinde de verilmektedir.
Yetişkinler için ortaöğretim ikinci devre sonrası eğitimde, yetişkinler tıpkı gençler gibi üniversite giriş sınavı için eğitim görebilir ve aynı sınava katılabilirler. Yetişkinler aynı zamanda gençlerle aynı ortaöğretim ikinci devre sonrası mesleki yeterliliklere de sahip olabilirler.
Yetişkinlerin özellikle yetişkinler için tasarlanmış olan yeterlik tabanlı yeterlilikler sistemi vasıtasıyla mesleki yeterlilikler için eğitim görmeleri ve bunları kazanmaları esnek bir yoldur.
Sistem kişilere kendi mesleki becerilerini bu becerileri işte, okul çalışmalarında ya da kendi boş zaman etkinlikleri esnasında kazanmış olmalarından bağımsız bir biçimde yeterlik testlerinde gösterme sansı tanımaktadır. Yeterlik tabanlı yeterlilikler Ulusal Eğitim Kurulu tarafından saptanmaktadır.
Yeterlik tabanlı yeterlilik sistemi, hayat boyu öğrenmenin ilkelerini yansıtmaktadır. Devlet aynı zamanda hayat boyu öğrenme ilkesini liberal yetişkin eğitim kurumlarını finanse ederek de desteklemektedir. Bu eğitim kurumlarının geniş bir özerkliğinin yanı sıra verilen eğitimin hedeflerine, hedef kitlesine ve metotlarına karar verme özgürlüğü de bulunmaktadır.
Yasal Çerçeve
Yetişkin eğitimi, vatandaşlara hayatlarının herhangi bir döneminde eğitim alma ve nitelik kazanma fırsatlarını sunmaktır. Son yıllarda yetişkin eğitimi, milli eğitim plan ve politikalarında, giderek artan bir önem kazanmaya başlamıştır. Eğitim hizmetlerinin sunumu, yetişkin örgencilere maddi yardımın gelişmesiyle paralel olarak artmış ve çeşitlenmiştir.
1980’ler mesleki yetişkin eğitiminin gelişim dönemleriydi. 1990’larda çalışma hayatı ve iş piyasası hızla değişti ve çalışmada görev standartları arttı. Sonunda, yasam boyu öğrenme eğitim politikalarını tamamlayan önemli bir prensip haline geldi.
Genel olarak Finlandiya’da eğitim ve öğretime katılım yüksektir ve vatandaşlar eğitime saygı duyarlar. Bu durumla bağlantılı olarak, yetişkin eğitimi sağlayan kurum sayısı nüfusla oranlandığında gayet yüksektir.
Yetişkin eğitimi, eğitim yönetimi altında yaklaşık 100 kurum tarafından sağlanmaktadır. Bunlardan bazıları sadece yetişkin örgenciler için eğitim ve öğretim sağlarken çoğunluğu hem genç hem de yetişkin öğrencilere hitap etmektedir. Yetişkin eğitimi ve öğretimi işyerlerinde (hizmet içi eğitimi), üniversite ve politeknik okullarında düzenlenmektedir.
Finlandiya yetişkin eğitim ve öğretimi iki ana kategoriye ayrılmaktadır; genel yetişkin eğitimi ve mesleki yetişkin eğitimi ve öğretimi. Meclis yetişkin eğitimi ve öğretimini destekleyen kanunları kabul etmekte ve devlet bütçesinden önemli bir pay ayırmaktadır.
Yönetim ve Örgüt
Yetişkin eğitim ve öğretiminin geliştirilmesi sorumluluğu Eğitim Bakanlığına aittir. Bakanlık farklı ilgi gruplarının temsilcilerinden oluşan Yetişkin Eğitim Yönetim Kurulu destek almaktadır. Yasa hazırlama ve eğitimle ilgili genel kararlar Bakanlığın ana konularını oluşturmaktadır. Eğitim Bakanlığına bağlı uzman bir kurum olan Milli Eğitim Yönetim Kurulu, Bakanlık eğitim programları hazırlama konusunda destek almaktadır.
Yönetimin orta seviyesini temsil eden Taşra Devlet Büroları 2003-2007 yılları arasındaki yetişkin nüfusun eğitim seviyesini yükseltmekle ilgili hazırlanmış olan programa ayrılacak ödeneğin miktarına karar vermektedir. 2003 yılında 12 milyon Euro aktarılan programın temel hedefi düşük eğitim seviyesindeki yetişkinlerin eğitim seviyesini yükseltmektir.
Yerel otoriteler yetişkin eğitim ve öğretimini kendi insiyatiflerine göre Organize etmektedirler; genel üst ortaokulların çoğunu yetişkin öğrencilere tahsis ederler ve yetişkin eğitim merkezlerini, mesleki yetişkin eğitim merkezlerini ve diğer mesleki kurumları işletirler. Yaz üniversitelerine de önemli maddi yardımlarda bulunurlar.
Çeşitli komitelerde temsil yoluyla eğitimin geliştirilmesi ve planlanmasına katılan sosyal ortaklar;
1-yetişkin eğitim ve öğretiminin geliştirilmesi, araştırılması ve değerlendirilmesiyle ilgili konularla ilgilenen ve hükümet tarafından oluşturulmuş yetişkin Eğitim Konseyi.
2- Mesleki eğitim ile is dünyası arasındaki bağlantıları geliştirmek için kurulmuş olan ve Eğitim Bakanlığı ile koordinasyon halinde çalışan Milli Eğitim Komitesi.
3-Yetişkin eğitiminde uzmanlığa dayalı niteliklerin denetlenmesi ve organize edilmesi için kurulmuş, uzmanlık testlerini hazırlamakla sorumlu ve Milli Eğitim Yönetim Kurulu altında is ve işlemleri yürüten nitelik komiteleri.
4-Mesleki kurumlarda is ve işlemleri yürüten ve görevi kurumlardaki uygulamaları ve bu kurumların yerel is hayatı ile bağlantılarını geliştirmek olan danışma kurulları.
Girişimciler yetişkin eğitim ve öğretimini şu şekilde desteklerler;
1- Hizmet içi eğitimi ve çalışanların şirket odaklı eğitimlerinin organizasyonu için ödeme yaparak
2- Uzmanlaşmış mesleki kurumlar sağlayarak
3- Yetişkin istihdamı eğitiminin bir kısım maliyetini karşılayarak,
4- Gençler ve yetişkinler için mesleki kurumlarda çalışma mekânları sağlayarak
5- Eğitim maliyetinin bir kısmını karşılayarak, çalışanlara eğitim için ücretli izin vererek ya da çalışanların kendilerinin gitmek istedikleri kursların bir kısmını finanse ederek,
6- Kendiliğinden bir kursa yönelen çalışanın öğrenimine her türlü katkıda bulunarak.
Finlandiya, çalışanlarına eğitim amaçlarına yönelik beş yıllık süre içerisinde toplam iki yıllık izin almalarına olanak sağlar. Yine de, işveren eğer çalışanın seçmiş olduğu başlama süresi işverenin işini önemli ölçüde etkilerse işveren bu izni erteleyebilir. Çalışanların Finlandiya’da aynı işverenle bir yıl süre tam-zamanlı çalıştıktan sonra eğitim iznine başvurma hakları bulunmaktadır.
Genel yetişkin Eğitimi: Genel yetişkin eğitimi genel üst ortaokulları ve liberal yetişkin eğitimini içermektedir.
Eğitim Kuruluşları Türleri: Yetişkinler için genel üst ortaokullar, temel eğitimini ya da genel üst orta eğitimini ya da bunun bir bölümünü tamamlamak isteyen genelde bir ise sahip yetişkinleri hedeflemiş kuruluşlardır. Finlandiya’da yetişkinler için temel eğitim kur tabanlıdır. Kişiler ayrı konuları ‘alan öğrencileri’ olarak çalışır veya sınavlara birkaç konuda hazırlanabilirler ve genel üst orta eğitime ilerleme için yeterli hale gelirler.
Finlandiya yetişkinler için alt orta müfredatını kapsayan örgün programlar da sağlamakta ve sunmaktadır.
Liberal yetişkin eğitimi; yetişkinlere kendilerini geliştirme ya da yetişkin eğitim merkezleri, halk okulları eğitim merkezleri, yaz üniversiteleri ve fiziksel eğitim merkezleri gibi mesleki ya da özel hedefleri sağlayan resmi olmayan (sertifika odaklı değil) çalımsalar sunmaktır.
3- Giriş Şartları: Kural olarak başvuranların yetişkinler için genel üst ortaokullara giriş şartı 18 yasına ulaşmış olmaktır. Genelde liberal yetişkin eğitimine giriş şartı yoktur fakat çalışma yerleri sınırlı olduğunda kabul edilecekler; örneğin kayıt sıralarına göre seçilebilirler.
4- Zaman ve Yer Yönünden Örgütün Temel Prensipleri: Yetişkinler için genel üst ortaokulların çalışma programının tamamlanması dört yıldan fazla olmamalıdır. Öğretim genelde aksamları olur çünkü dersler genelde çalışanlara göre ayarlanır. Ne var ki, gündüz dersleri de sayı olarak artmıştır. Dersler kısmen uzaktan eğitim yoluyla ya da daha farklı yöntemlerle verilebilir.Halk okullarında yürütülen çalışmalar genelde uzun süreli olduğu halde yetişkin eğitim merkezlerinde, çalışma merkezlerinde ve yaz üniversitelerinde kısa süreli kurslar verilmektedir.
Liberal yetişkin eğitim kuruluşlarının bazılarında dersler çalışma saatleri dışında aksamları ya da yoğunlaştırılmış bir şekilde hafta sonları ya da tüm hafta boyunca aksamları yapılmaktadır.
Bütçe
Devlet denetimi altındaki kurumlar, yapı yönünden benzer yönetmeliklere göre düzenlenmektedir. Hükümet ya da Eğitim Bakanlığı eğitim kurumlarının kurulmasına ve eğitim sağlamalarına izin vermektedir. Finlandiya’daki yetişkin eğitim örgütlerinin çoğu mülkiyet sekli göz önünde bulundurulmaksızın devlet ödeneği almaktadır. Yetişkin eğitimi kuruluşlarının sahibi Devlet, yerel otoriteler, bileşik belediye yönetim kurullarının yanı sıra kuruluşlar, dernekler ve şirketler gibi özel örgütlerdir.
Devlet, yetişkin eğitiminin niceliğini genelde parasal yollarla düzenler. Gönüllü yetişkin eğitiminin niceliği devlet parasal desteği ve yetişkin istihdamı (iş piyasası) eğitimi yoluyla kontrol edilmektedir.
Devlet ödeneği hem kuruluş hem de isletme masraflarına maddi katkıda bulunmak amacıyla verilir. İşletme masrafları için ödenek her yıl örgencilerin beyanı, öğretim saati ve diğer göstergelere göre doğrulanan birim fiyatları doğrultusunda ödenmektedir. Kuruluşlar için diğer finans kaynakları öğrencilerin ikamet ettiği yerdeki belediyeleri, kuruluşun kendi derneklerini, öğrenci ödemeleri ve kurs ücretlerini içermektedir. Bazı yetişkin eğitimi kuruluşları hem resmi hem de özel sektöre eğitim hizmeti satarak aktivitelerinin maliyetini karşılamaktadır.
Eğitim hizmetleri, örneğin çıraklık eğitimi ve istihdam (iş piyasası) eğitimlerinin organizasyonu için satın alınmaktadır. Çıraklık eğitiminin hemen tamamı Devlet tarafından karşılanmaktadır; çıraklık eğitimi sağlayıcılarına devlet desteği sağlanmaktadır. Yetişkin istihdam eğitimi yetişkin istihdam otoriteleri tarafından satın alınır ve Çalışma Bakanlığı aracılığıyla finanse edilir. Yetişkin istihdam eğitimi Çalışma Bakanlığının çalışma alanına düşmektedir.
Hizmet içi eğitimi büyük oranda resmi bütçe ve düzenlemelerin dışındadır; harcamalar genelde işveren tarafından karşılanmaktadır. Hizmet içi eğitimi genelde kısa dönemli ek bir eğitimdir ve çalışanlar şirketin kendi işlevsel stratejilerine göre eğitilmektedir. Çalışanlar eğitim için harcadıkları zamanda normalde aldıkları ücretlerini alırlar. Eğitime katılıma işveren karar vermektedir.
Yetişkin Eğitimcileri(Androgog)
Yetişkin eğitimi öğretmenlerinin uygun bir yüksek örgenim görmüş olmaları ve 35 kredilik pedagojik biçimlenme eğitimini almış olmaları gerekmektedir.
Eğitim Programı
1- Yetişkinler İçin Üst Orta Öğrenim Seviyesindeki Okullar: Hükümet farklı konulara ya da konu gruplarına ve öğrenci rehberliğine (ders saatlerinin tahsisi) harcanacak zamanın süresine ve tahsisine karar verir. Milli Eğitim Bakanlığı farklı konuların, konu gruplarının ve tematik konu modüllerinin ana başlıklarına ve öğrenci rehberliğinin karar verir. Yerel eğitim otoriteleri ve okullar, eğitim sağlayıcıları olarak milli müfredatın taslağına göre kendi müfredatlarını oluştururlar.
Yetişkinler için genel üst orta eğitim müfredatı ana dili ve edebiyatı, diğer milli dili, yabancı dilleri, dini, etnik bilgileri, tarihi, sosyal bilimleri, matematiği, fiziği, kimyayı, biyolojiyi, coğrafyayı, felsefeyi ve psikolojiyi içermektedir. Bunlara ek olarak kurum öğrencilerine rehberlik de verir.
Yetişkinler için genel üst ortaokul müfredatı baksa dersler ve farklı konularla(girişimcilik, uluslar arası anlayış eğitimi, vb.) birleştirdiği tematik konuları da içerebilir. Bir kurum, eğitimsel gereksinimlere göre, belirli bir eğitimsel içerikte ve/veya belirli bir hedef grubuna eğitim vermekte uzmanlaşabilir.
Yetişkinler için üst ortaokul kuruluşlarına katılımın bir sertifikaya yönelik olması gerekmez; öğrenciler genel ilgileri için örneğin yabancı dil eğitimi görebilirler. Yabancı öğrenciler anadil olarak kendi yerel dillerinde eğitim alabilirler ya da yabancı dil olarak Fince ya da sveççe eğitimi alabilirler. Buna ek olarak, yabancı öğrencilere farklı çalışma programları sağlanabilir.
Ayrıca “yaz üst ortaokulları ve liseleri” yoğunlaştırılmıştır ve örgün eğitime örgün olmayan alternatiflerdir. Finlandiya’da halen 16 adet yaz ortaokulu ve lisesi bulunmakta olup bazı “halk liseleri” de yetişkin eğitim programları uygulamaktadır.
2- Liberal Yetişkin Eğitimi: Liberal yetişkin eğitiminin eğitimsel içeriği düzenlenmez. Bu kuruluşlar birçok farklı yerel, sosyal ve ilgi odaklı çalışmalar sağlayabilirler. Dersler anadili, yabancı dilleri, veri islenişini, sanatı, beden eğitimini, sosyal becerileri ve estetiksel ve etiksel yönden bireyin kendini geliştirmesini içerebilir. Sosyal yetişkin eğitiminde, demokratik aktivitelerin, prensiplerin öğrenimine odaklanılır. Bu yöndeki kurslarda iş yaşamının kalitesi, mesleki güvenlik ve istihdam terimleri ile ilgili dersler de organize edilir. Liberal yetişkin eğitiminin sağlanması aynı zamanda belirli bir alanda meslek, ya da yüksek eğitim kurslarına hazırlığı da içerir. Bu çalışmaların yardımıyla öğrenciler eğitimsel bir nitelik kazanmak üzere uzun bir eğitim dönemine girmeden kendilerini o alana uygunluğunu test edebilirler.
Yetişkin eğitiminin özel bir formu da issiz ya da issizlik riski altında olan insanları hedeflemiş iş piyasası eğitimidir. Yetişkinler istihdam eğitimi ücretsizdir ve mesleki yetişkin eğitim merkezleri ve diğer eğitim hizmeti sağlayıcıları tarafından gerçekleştirilmektedir. Çalışmalar, eğitimi tamamlayan ve istihdam sansını artıran is üzerinde eğitimi de içerir.
Yabancılar için Fince ve sveççe kursları mesleki yetişkin eğitimi merkezlerinde halk okullarında , genel yetişkin eğitim merkezlerinde, yetiskinler için üst orta okullarında, üniversite ve kolejlerin dil merkezlerinde ve yaz okullarında mevcuttur. Okuma yazma bilmeyenler için özel eğitim de sağlanabilir.
3- Mesleki yetişkin Eğitimi ve Öğretimi : Mesleki yetişkin eğitimi üst orta ve ek mesleki egitim olmak üzere ikiye ayrılabilir. Eğitim ve öğretim sertifikalı ya da sertifikasız olabilir. Üst orta mesleki eğitim ve öğretim sertifikalıdır fakat ek mesleki eğitim her iki şekilde de olabilir. Sertifikalı eğitim ülke çapında düzenlenmektedir.
Mesleki yetişkin eğitim ve öğretimdeki nitelikler temelde uzmanlığa dayalı nitelikler seklinde kazanılır. Yetişkin öğrenciler nerede ve nasıl kazandıkları göz önünde bulundurulmaksızın becerilerini uzmanlık sınavlarında gösterebilirler.
Nitelik şartları, sertifika almak için gösterilmesi gereken mesleki becerileri belirler. Ayrıca bu şartlar, mesleki becerileri göstermenin yöntemlerini ve niteliklerini oluşturan unsurları da açıklar.
Uzmanlık niteliğinin üç seviyesi vardır; Üst orta mesleki nitelik, ileri mesleki nitelik ve mesleki uzmanlık niteliği. Uzmanlık niteliği formunda tamamlanan üst orta mesleki nitelikler, gençlere yönelik mesleki eğitim ve öğretimde elde edilen niteliklerle ilgilidir.
İleri mesleki nitelikler ve mesleki uzmanlık nitelikleri daha çok işlevsel uzmanlıklarını ve mesleki becerilerini göstermek için farklı alanlarda beceri kazanmış yetişkinlere yöneliktir. Sınavlara katılmak ücrete tabidir.
Eğitim Kurumu Türleri
1- Mesleki Eğitim ve Öğretim Sağlayan Kurumlar: Lisans veren eğitim kurumları üst orta ve ek mesleki eğitim sağlayabilir. Mesleki kurumlar özel yetişkin programlarını veya birimlerini oluşturmuşlardır.
Yetişkin eğitiminde elde edilecek nitelikler gençlerin eğitimindeki ile aynıdır. Niteliklerin kabulü kişinin mesleki becerilerini önceden hazırlık eğitimi alarak girdiği uzmanlık testinde göstermesi ile elde edilebilir.
Çıraklık eğitiminde teorik çalışmalar genelde meslek kuruluşlarında ya da yetişkin mesleki eğitim merkezlerinde düzenlenir.
2- Uzmanlaşmış Mesleki Eğitim Kurumları: Uzmanlaşmış mesleki eğitim kurumları devlet tarafından tahsis edilen mesleki kurumlara benzerler. Ticaret ve sanayi sektörleri üzerinde çalışmada bulunurlar. Bu kurumların çoğu ilgili şirketlerin çalışanlarını eğitmeye odaklanmıştır. Bu kurumlarca sağlanan eğitimin çoğu ek mesleki eğitimdir.
3- Politeknikler: Politeknik seviyesinde programlar da yetişkin eğitiminde tamamlanabilir. Denklik vermenin yanında politeknikler mesleki uzmanlık çalışmaları da sağlayabilirler.
4- Programların Hedefleri: Üst orta mesleki eğitim ve öğretimin genel olarak amacı öğrencilerin mesleki becerileri kazanmaları için onlara gerekli bilgiyi ve uygulamayı sağlamak ve onlara kendi istihdamlarını kendilerinin sağlayabilmeleri için gerekli potansiyeli vermektir. Üst orta mesleki eğitim ve öğretim, üst orta mesleki niteliklerin kazanılmasına hazırlık sağlar ve ek mesleki eğitimde ileri uzman mesleki nitelikler sağlar.
Ek eğitimin temel amacı is verenden bağımsız olarak kendi isteği ile bireyin mesleki uzmanlığını geliştirmesi için imkânların sağlanmasıdır. Eğitim özellikle niteliklere ve niteliğin bir kısmını götürecek çalışmalara hazırlığı hedefler fakat mesleki becerileri destekleyecek diğer kısa kurslarda düzenlenebilir. Ek eğitimin katılımcıları üst orta mesleki eğitimi ya da gençler için eğitimi yeni tamamlamış olanlardan farklıdırlar. Çünkü ek eğitim var olan mesleki becerilerin geliştirilmesini hedeflemektedir.
5- Eğitim Programı: Eğitim Bakanlığı ve Milli Eğitim Yönetim Kurulu sertifikaya dayalı yetişkin eğitimi düzenler. Eğitim bakanlığı niteliklerin isimlerini de içeren nitelik yapısını onaylar. Milli Eğitim Yönetim Kurulu milli temel müfredatı oluşturmakla ve mesleki niteliklerin şartlarını belirlemekle sorumludur. Bu temel milli müfredat ve rehberlik ve nitelik şartları, her bir birey niteliğinin gerektirdiği becerilerin temelini oluşturmaktadır.
Özgeçmişi göz önünde bulundurmaksızın yetişkin öğrenciler, tüm ülke genelinde aynı prensiplere göre düzenlenen uzmanlık testlerine girebilirler. Üniversitelerdeki sürekli eğitim merkezleri genelde kendi düzenlemeleri olan ayrı kurumlardır.
6- Çıraklık Eğitimi : Çıraklık eğitimi formunda düzenlenen ek mesleki eğitim uygulamaları 4 ila 12 ay sürmektedir ve ileri ya da uzmanlık düzeyinde bir mesleki nitelik sağlamaktadır. Aynı zamanda mesleki becerilerin sürdürülmesine ve belli bir meslekte gerekli özel becerilerin kazanılmasına yardımcı olan destekleyici eğitim seklinde de olabilir. Bu tür bir eğitim, üst orta mesleki eğitim ve öğrenim ve/veya is tecrübesi üzerine kuruludur.
7- Hizmetimi Eğitim: Şirketler tarafından düzenlenen hizmet içi eğitim çoğunlukla işin şartlarına paralel bir şekilde sunulur. Genelde hizmet içi eğitimi ya iş yerinde ya da bir eğitim kurumunda kısa süreli destekleyici eğitim seklindedir. Ama son birkaç yıldır sertifika odaklı hizmet içi eğitime yöneliş göze çarpmaktadır. Bazı büyük sirketler teknisyeni mühendis, mühendisini mühendislik biliminde uzman, teknoloji doktoru olacak şekilde eğitmiştir. Ne var ki son günlerde personele ileri ya da uzmanlık düzeyinde mesleki nitelikleri sağlayan yeni bir sertifika odaklı düzen hizmet içi eğitimine getirilmiştir.
8- Yetişkin İstihdam Eğitimi: yetişkin istihdam eğitimi(iş piyasası eğitimi) yetişkinlere yöneliktir ve Çalışma Bakanlığı tarafından finanse edilir. 20 yaş altı kişiler bu tür eğitime sadece istisnai durumlarda katılabilirler. Eğitimin çoğu ileri ve destekleyici eğitim seklindedir. Hedef kitlesi işsiz ve işsizlik riski altındaki insanlardan oluşturmaktadır. Yetişkin istihdam eğitimi aynı zamanda kişinin mesleki niteliğini tamamlamayı amaçlamaktadır. Öğrenciler istihdam kuruluşları tarafından seçilirler ve eğitim almak isteyen kişiler istihdam kuruluşlarına başvururlar.
Sürekli eğitimin temel amacı akademik olarak eğitim almış insanlara bilgilerini güncelleme ya da yeni profesyonel beceriler veya nitelikler kazanmaları için imkân sağlamaktır. Bu eğitim aynı zamanda son akademik araştırmalara ve bu araştırmalara dayalı yöntem ve modellere odaklanır. Eğitim ve öğretimin sunulmasının is piyasasını gözeterek düzenlenmesi sürekli eğitim merkezlerinin temel görevlerinden birisidir.
9-Üniversitelerde Yetişkin Eğitimi: Üniversitelerde sağlanan yetişkin eğitimi genelde üniversitelerin sürekli eğitim merkezlerinde yıllık ortalama 200.000 öğrenci sayısı ile düzenlenmektedir. Sürekli eğitimin temel amacı akademik olarak eğitim almış insanlara bilgilerini güncelleme ya da yeni profesyonel beceriler veya nitelikler kazanmaları için imkân sağlamaktır. Bu eğitim aynı zamanda son akademik araştırmalara ve bu araştırmalara dayalı yöntem ve modellere odaklanır.
10- Açık Üniversite Eğitimi : Açık Üniversite Eğitimi ders içeriği ve şartları bakımından üniversite eğitimine benzer ne var ki bu eğitim formunda hiçbir resmi kabul şartı yoktur. Açık üniversite eğitiminin öğretim modeli sayesinde insanlar nerede olurlarsa olsunlar eğitim alabilmektedirler. Açık üniversite eğitimi sürekli eğitim merkezleri ve çeşitli yetişkin eğitimi kurumları tarafından sağlanmaktadır. Açık üniversite eğitiminin yaklaşık üçte biri, çalışmaların etkili yürütülmesi için elektronik iletişim aletlerinin kullanıldığı uzaktan eğitim formunda sağlanmaktadır. Açık üniversitelerden derece almak mümkün değildir fakat sonradan bir üniversitede ilgili alanda öğrenim hakkı verilen öğrenciler açık üniversitede aldıkları derslerden muaf tutulurlar.
11- Yaz Üniversitesi: Yaz üniversiteleri bölgenin genel otoritelerinden, yüksek eğitim enstitülerinden, öğrenci birliklerinden ve özel kurumlardan üyeleri olan derneklerce sürdürülen genelde özel kurumlardır. Yaz üniversiteleri çeşitli alanlarda kısa dönemli derece alınmayan dersler sunmaktadır. 21 adet yaz üniversitesi vardır ve tüm yıl boyunca faaliyet halindedirler. Yaz üniversiteleri 133 yerde faaliyet göstermektedir. Yaz okulları bölgesel temelde eğitim sağlayan kurumlardır. Bu kurumlar, açık üniversite eğitimi, dil kursları, çeşitli genel eğitimsel ve kültürel aktiviteler sağlarlar. Üniversite örgencileri sınavlara, ders ve seminerlere katılarak bazı yaz üniversitelerinde derece çalışmalarını tamamlayabilirler. Yaz üniversitelerinde düzenlenen eğitimler herkese açıktır ve katılımcılar kayıt sırasına göre seçilmektedirler.
1.4 ESTONYA’DA YETİŞKİN EĞİTİMİ
Estonya Yetişkin Eğiticileri Derneği (The Association of Estonian Adult Educators- AEAE) ANDRASEstonya’nın hükümete bağlı olmayan bir örgütü olup, yaşam boyu öğrenme düşüncesini yaygınlaştırmaktadır. Estonya’da yetişkin öğreticileri öğretimini ve “Yetişkin Öğrenenler Haftası”nı organize eder. (AEAE) ANDRAS, Estonya’da yetişkin eğitimi niteliklerini belirlemektedir. Yetişkin Eğitimcilerinin Eğitiminde yer alacak niteliksel standartların hazırlanmasında 5 yıllık uygulamalara sahiptir. Bu örgüt “yetişkin eğitiminin” farklı branşlarını temsil eder ve andragoji alanındaki üyelerin yeterliklerini geliştirmeyi amaçlar. Non-formal eğitime odaklanmıştır. Hem formal hem de non-formal (devlete bağlı olmayan örgütler) öğretim kurumları, açık üniversiteler, yetişkin liseleri ve benzerlerinden oluşan 56 üyesi bulunmaktadır.
İşlevleri nelerdir ?
Yapı: Genel topluluk 56 üyeden oluşmaktadır. Yönetim kurulunda 5 üye bulunmaktadır. Bir başkan ve üyeler (genel sekreter, yetişkin öğreniciler haftası koordinatörleri)
Temel etkinlik alanları: Eğitim politikasını biçimlendirmede kısmen aktif rol oynar. Ayrıca Öğretim seminer ve konferanslarının organize edilmesi, yetişkin eğitimi ile ilişkili bilgilerin toplanması ve yaygınlaştırılması, eğitim araştırmalarının gerçekleştirilmesine çalışır.
Temel Etkinlikler:
Yetişkin öğrenicilerin haftası (Adult Learners Week):
Amaç, yetişkin evreni içinde öğrenmeyi desteklemek, öğrenme ve çalışma ile ilişkili her hangi bir bilgiyi yaymak, öğrenme, öğretme ve eğitimde dikkat çekici bir örnek oluşturan birey ve kurumların varlıklarını tanımak. Bu hafta, Eğitim ve Bilim Bakanlığı ile yapılan ortak çalışmalarla organize edilir.
Yetişkin Öğrenici Haftalarındaki Temel Olaylar: Açılış seramonisi, bireylerin ve kurumların önde gelen başarılarını yetişkin eğitiminde tanımak, onaylamak, yöresel düzeyde yetişkin eğitimi formundaki işlevler
Yetişkin Eğitimi Formu
Bu forum, yetişkin eğitimi sağlayanların bulunduğu yerlerdeki yöresel otoriteler, çalışanlar ve sosyal partnerlerden oluşur ve onların fikirleri burada paylaşılır. Kişilerin, bilinçlerine yaşam boyu öğrenme kavramının sokulması amaçlanır. Katılanlardan kendi fikirlerini paylaşmaları ve kendi etkinliklerini göstermesi istenir.
Yetişkin Eğiticilerinin Nitelikleri:
Yetişkin eğiticilerinin profesyonel nitelikleri, bir yetişkin eğiticisinin profesyonel standartlarından beklenen dizilerle belirlenir.
Uygulama Alanları
1)Çalışanlardan beklenen niteliklerin saptanması
2)Öğretim ve ders programlarının belirlenmesi
3)Sınav ve değerlendirme ile ilgili profesyonel niteliklerin belirlenmesi
4)Uluslar arası profesyonel niteliklerle ilgili dokümanların karşılaştırılması
ANDRAS’ın katıldığı uluslararası projeler
Beş Grundvig Projesi Partneridir:
1. Yaşam boyu eğitimde uygun yöntemlerin tanıtımı
2. Vatandaş okulları: Yetişkin eğitimindeki yeni alanlar / küçük köyler kendi geleceklerini geliştirirler
3. Grundvig yetişkin öğrenici haftası ile canlandırılır
4.Yetişkin öğrenicilerde, esnek öğrenme ortamı
5.ASSET (Avrupalı öğretmenlerde ilave becerilerin desteklenmesi)
1.5 LÜKSEMBURGDA YETİŞKİN EĞİTİMİ
Yaşam boyunca eğitim, yetişkin eğitimi adı, toplumun önemli bir parçası olarak görülür. Sürekli değişimin sürekli eğitim ihtiyacını ortaya çıkardığı fikri benimsenmiştir. Bu hem profesyonel hem de kişisel olarak her vatandaş için temel anahtardır. Hayatı boyunca eğitim ve öğretim katılmak isteyenler sadece yararları: ekonomik kalkınma, sosyal uyum ve kültürlerarası bir toplum inşa etmeye katkıda bulunmaktadır.
Lüksemburg’da yaşam boyu öğrenme alanları:
- Mesleki eğitim ;
- Temel becerileri (okuma, yazma ya da hesaplamak) geliştirme;
- Yeni bir dil öğrenmek ve dil becerilerini geliştirmek;
- Uygun bilgi teknolojisi ve iletişim;
- Ülkeye entegre Lüksemburg Devletin işleyişine aşina;
- Sanatsal öğrenme ve el sanatları aracılığıyla eğlence zenginleştirmek.
İlk eğitimini tamamlayamayanlar için diploma ve sertifika programları vardır. Eleme rota denilen bu oluşumlar, özellikle yetişkinlerin ihtiyaçlarına uyarlanmıştır. Onlar ortaöğretimde ders (IS), (ES) "klasik" yada “teknik ortaöğretim alabilirler.
Katılım ücretsizdir.
18 yaş sınırı vardır.
GENEL İLGİ KURSLARI
Lüksemburg Yetişkin Eğitimi olarak , doğrudan bazı okullarda, ya ortak ya da kar amacı gütmeyen "kalite etiketi" adı verilen yetki belgesini alan dernekler yoluyla, genel eğitim kursları düzenlenmektedir. Halkın %7 sinin sivil, kültürel ve sosyal yaşama daha profesyonel olarak katılmak için gerekli temel becerileri yok olduğu tahmin edilmektedir. Bunlar eğitimli değil, ya da temel becerileri (yazma, bilgi teknolojisi ve iletişim bilgisayar, iletişim, kullanım okuma)olmayan insanlar .
Bu tür temel beceri ihtiyaçları kurslar yoluyla karşılanmaktadır. Özel ihtiyaçları olan insanlar için temel beceri eğitimleri vardır. Örn.: Görme Engelliler Enstitüsü .
Sürekli Mesleki Eğitim (Cvet)
Lüksemburg'da devam eden mesleki eğitim ve öğretimi içerir .Çalışanların eğitim ihtiyaçlarına göre eğitim şirketleri tarafından düzenlenen eğitimler vardır.(kolektif erişimi)
Kişilerin mesleki gelişim ve işle ilgili becerileri (bireysel erişim) için bir görünüm ile işgücü piyasasında aktif kişiler tarafından yürütülen eğitimdir. İş arayanlar ve işini kaybetme riski taşıyan kişiler için eğitim (mesleki yeniden eğitim) ( Bizdeki İŞKUR gibi.)
2. TÜRKİYE’ DE YETİŞKİN EĞİTİMİ VE KARŞILAŞTIRMALAR
Türkiye ‘ de Yetişkin Eğitimi Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür. Bunun yanında sürücü kursları, dil kursları ve danışmanlık merkezleri olarak özel eğitim kurumları da Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak yetişkin eğitimi yapmaktadırlar. Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğüne bağlı Halk Eğitim Merkezleri, Mesleki Eğitim Merkezleri, Turizm Eğitim Merkezleri ve Olgunlaşma Enstitüleri Yetişkin Eğitimini yapıldığı kurumlardır.
Türkiye’ de Yaygın eğitim faaliyetleri, Anayasa, Türk millî eğitiminin genel amaç ve temel ilkeleri ile Atatürk ilke ve inkılâpları doğrultusunda evrensel hukuka, demokrasi ve insan haklarına uygun ve bir bütünlük içinde yerine getirilmesi için planlı kalkınma hedefleri kapsamında toplumun özellikleri ve ihtiyaçlarına göre;
a) Bireylerin millî bütünleşme ve bireysel gelişimini güçlendirici, yurttaşlık hak ve ödevlerini bilinçli olarak yapmalarını sağlayıcı, demokrasi kültürünü, düşünce, kişilik ve yeteneklerini geliştirici biçimde eğitim çalışmaları yapmak,
b) Bilmeyenlere okuma-yazma öğretmek, bilenlere eksik eğitimlerini tamamlamaları için sürekli eğitim imkânları hazırlamak,
c) Türkçenin doğru, güzel, etkili ve kurallarına uygun olarak öğretilmesi, kullanılması ve yaygınlaştırılması yönünde yurt içi ve ikili anlaşmalar çerçevesinde yurt dışı için öğretim programları hazırlamak ve uygulanmasını sağlamak,
ç) Millî kültür değerlerinin korunmasına, dünya kültürüne açık olarak geliştirilmesine ve yaygınlaştırılmasına yardımcı olmak,
d) Yöresel özellik ve ihtiyaçlara göre eğitim, öğretim, üretim, istihdam ve pazarlamaya yönelik çalışmalar ile nitelikli iş gücünün yetiştirilmesinde meslekî ve teknik içerikli eğitim çalışmaları yaptırmak,
e) Göç edenlerin yeni ortamlarına uyum sağlamalarına yönelik eğitim çalışmaları yaptırmak,
f) Sağlık kuruluşları ve alan uzmanları ile iş birliği yapılarak halk sağlığının korunması, aile planlaması, sağlıklı beslenme ve barınma, iyi bir üretici ve bilinçli bir tüketici olma niteliğini kazandırıcı çalışmalar yaptırmak,
g) Hayat boyu öğrenme anlayışıyla bireylerin; bilimsel, girişimci, teknolojik, iktisadi, sosyal, kültürel gelişmelerini ve serbest zamanlarını en iyi şekilde değerlendirme ve kullanma alışkanlıkları kazandırmak, yeteneklerini geliştirme imkânını sağlamak,
ğ) Özel eğitim gerektiren bireylere, gelişim özelliklerine göre, bireysel yeterlilikleri doğrultusunda okuma-yazma öğretmek, bilgi ve beceri kazanmalarını sağlamak,
h) Aile eğitimi programları ile Türk aile yapısını güçlendirerek toplumsal yapının korunmasını sağlamak ve bu amaçla sürekli eğitim imkânları hazırlamak,
ı) Toplumda sevgi, hoşgörü, diyalog, iş birliği, farklılıklara saygı, yardımlaşma ve birikimleri paylaşma kültürünün gelişmesini sağlamak,
i) Yaşlı bireylerin sosyal ve ekonomik hayata etkin olarak katılımları için eğitim çalışmaları yapmak
amacıyla düzenlenir.
Bu amaç kapsamında açılan kurslar;
Kurslar;
a) Merkez binalarında,
b) Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde,
c) İl, ilçe, belde, köy ve mahallelerde eğitim için sağlanan yerlerde,
ç) Rehabilitasyon merkezlerinde,
d) Kamu veya özel kuruluşlara ait yerlerde,
e) Örgün eğitim, öğretim kurumlarına ait binalarda,
f) Gezici olarak hazırlanan mobil eğitim araçlarında,
g) Merkezlerce uygun görülen diğer yerlerde
düzenlenir.
Mesleki ve teknik, sosyal ve kültürel alanlarda meydana gelen gelişmeler doğrultusunda kaynakları birleştirmek, eğitimde kaliteyi yükseltmek, istihdam kolaylığı ve katılımcılara sosyal yararlar sağlamak amacıyla gerektiğinde çeşitli örgün eğitim-öğretim kurumlarına ait binalarda ve programların özelliğine göre atölye ve laboratuvar gibi eğitim ortamlarında, özel ve resmî kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapılarak da kurslar düzenlenebilir.
Kursa Katılım ve Kurs Düzenlenme Şartları;
Kursa devam edeceklerde, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olma şartı aranır. Haymatlos (ülkesi belli olmayan) veya mülteci durumundaki yabancılar, Türkiye'de çalışma izni verilen yabancılar, yabancı misyon şefliklerinde veya uluslararası kuruluş temsilciliklerindeki görevliler ile Türk vatandaşlığını kazanmış olup sonradan Bakanlar Kurulundan Türk vatandaşlığından çıkma izni alarak yabancı bir devlet vatandaşlığı hakkını kazanan kişiler ve bunların birinci derecede yakınları kurslara devam edebilirler. Bunlarla ilgili işlemlerde Mesleki ve Teknik Eğitim Yönetmeliği ile Türkiye'de öğrenim gören yabancı uyruklu öğrencilere ilişkin mevzuat hükümlerine uyulur. Yukarıda belirtilenlerin dışındakiler için mülki amirin izni gerekir.
Kurslara kayıt, kursiyerin T.C. kimlik numarası esas alınarak yapılır. Kursiyerlerden, açılacak kursun özelliğine göre gerektiğinde öğrenim belgesi istenir.
Başvurular, merkezlere bireysel ve toplu olarak doğrudan yapılabileceği gibi bilişim teknolojisi kullanılarak da yapılabilir. Ayrıca merkezlerden uzak yerleşim birimlerinde ikamet edenler, bulundukları yerdeki muhtarlıklar ve Bakanlığa bağlı okul veya kurum müdürlüklerine başvuruda bulunabilirler. Muhtarlık, okul veya kurum müdürlükleri, yapılan başvuruları belirli aralıklarla merkez müdürlüğüne ulaştırır.
Merkezlerce kurslar en az 12 kursiyerin katılmasıyla düzenlenir. Kurslar; program, aday kursiyer sayısı, öğretmen ve usta öğreticilerin çalışma saatleri ile benzeri bilgiler içeren teklifin millî eğitim müdürü tarafından onaylanmasıyla açılır.
Kursiyer sayısının 8 in altına düşmesi durumunda, merkez müdürünün teklifi, millî eğitim müdürünün onayı ile eğitime devam edilebilir. Okuma yazma, özel eğitim gerektiren bireylere, koruma altındaki bireylere, sokakta çalışan veya yaşayan çocuklara, rehabilitasyon merkezlerinde ve hastanelerde yatan kişilere, tutuklu ve hükümlülere, 3/7/2005 tarihli ve 5402 sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu kapsamında düzenlenen kurslar ile unutulmaya yüz tutmuş geleneksel el sanatlarının yaşatılmasına yönelik ve döner sermaye işletmesi bünyesinde düzenlenecek kurslarda kursiyer sayısı dikkate alınmaz. Kurslarda programın özelliği ve katılımcının isteği, mevcut imkânlar ve benzeri hususlar dikkate alınarak eğitimin bireyselleştirilmesi yoluna da gidilebilir. Kursların herhangi bir nedenle kapatılması durumunda kursiyerler, istemeleri hâlinde aynı programı yürüten en yakın kurs merkezine nakledilebilir. Bir kursu başarıyla tamamlayan kursiyerler, yeni açılan aynı tür ve seviyedeki bir kursa katılabilirler. Ancak bu durumdaki kursiyerlerin sayısı, kursa katılanların sayısının 1/4 ünü aşamaz.
Yetişkin Eğitimi Kurs faaliyetleri yapılırken Modüler Eğitim Programı ve AB ülkelerinde de geçerli sertifikasyon sistemi kullanılır. 2009 yılında yayımlanan Başbakanlık genelgesi ile Türkiyede Sertifika verme yetkisi Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğüne bağlı birimlere verilmiştir.
Kurs faaliyetleri için yaklaşık 2800 modüler Eğitim programı bulunmakta ihtiyaç ve talepler doğrultusunda yeni programlar yazılmakta ve onay mercii olan Talim Terbiye Kuruluna sunulmaktadır.
Kurslar 3 ana başlık halinde e-Yaygın Otomasyon Sistemi üzerinden açılmaktadır. Kurs açılması için belli bir dönem yoktur. Kurslar yıl boyunca açılabilir. Yıl kavramı 1 Eylül tarihini içeren yılı takip eden yılın 31 Ağustos tarihini kapsar. ( Örn. 01/09/2013-31/08/2014 )
Kurs Başlıkları:
- Genel Kurslar – Daha çok sportif, sosyal ve kültürel kurslar
- Meslek Kursları _ Her türlü meslek edindirme yada hali hazırda çalışanlara yeni mesleki bilgi sunma kursları
- Okuma- Yazma Kursları
TÜRKİYEDE MESLEKİ YETİŞKİN EĞİTİMİ
Türkiyede 14 yaş ve üzeri kişilere mesleki eğitim veren kurum Mesleki Eğitim Merkezleridir. Burada Eğitim;
a- 14 yaşını bitirmiş 4+4+4 sistemi kapsamında devam zorunluluğu olan bir liseye gitmeyen kişiler öncelikle açık öğretim lisesine kayıt yaptırarak mesleki eğitim merkezine çırak olarak kayıt yaptırabilirler. Bu kişiler bir işyerinde çalışıp haftanın bir günü mesleki eğitim merkezine yüz yüze ders görmeye gelmektedirler. Çıraklık süresi ortalama 3 yıldır.
b- Çıraklık süresini başarıyla dolduran kişiler 2 ile 4 yıl değişen sürede kalfalık eğitimi alırlar. Süre mesleğin özelliğine göre değişir.
c- Kalfalık süresini başarıyla tamamlayanlar ortalama 4 yıl ustalık eğitimine tabi olurlar. Başarılı olanlar daha kısa bir eğitimle Usta Öğreticilik belgesi alabilirler.
Bunun haricinde bir işte çalıştığını sigorta kaydı ve işyeri tesciliyle belgelendiren çalışan kişiler yaşları, eğitim durumları, sigortalılık süreleri göz önünde bulundurularak yapılacak denklik işlemleriyle kalfalık ve ustalık belgeleri alabilirler.
Aktif İşgücü Piyasasının taleplerini karşılamak ve mesleki becerileri artırmak adına Türkiye İş Kurumu ( İŞKUR ) ile yapılan protokoller ile kurslar düzenlenir. Bu kurslara katılanların sosyal güvencesinin olmamsı zorunludur.
Türkiye yetişkin eğitiminde kurslarda Öğretim Görevlisi, Öğretmen, Kadrolu Usta Öğretici, Ücretli Uzman ve Usta Öğretici ile Gönüllü Öğreticiler görev alır. Yetişkin eğiticisi eğitimi veren bir Yüksek Öğretim Bölümü olmamakla Bazı üniversitelerde Yaşam Boyu Öğrenme alanında yüksek lisans bölümleri mevcuttur.
Özellikle usta öğretici ve ücretli usta öğreticiler kurslarda görev alan eğiticilerin çok büyük bir kısmını karşılamaktadır.
Türkiye'de herhangi bir nedenden ötürü zorunlu eğitimin dışında kalan kişiler için Açık Öğretim Ortaokulu, Açık Öğretim Lisesi bulunmaktadır.
Türkiyede Yetişkin Eğitimi ile ilgili olarak 21/05/2010 tarihli ve 27587 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Yaygın Eğitim Kurumları Yönetmeliği ve 11 Haziran 2011 tarih ve 2645 sayılı TD yayımlanan Halk Eğitim Faaliyetlerinin Uygulanmasına Dair Yönerge ile 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu mevzuatı kullanılmaktadır.
KALKINMA PLANLARINDA YATİŞKİN EĞİTİMİ
1.5 Yıllık Kalkınma Planı (1963-1968): Halk Eğitimi tanımına ilk defa kalkınma planında yer verilmiştir. Bu planda mesleki eğitim merkezlerinin açılması önerilmiştir.
2.5 Yıllık Kalkınma Planı (1968-1972): Bu planda kadınların eğitimi ve okuma-yazma öğretimine büyük önem verilmiştir.
3.5 Yıllık Kalkınma Planı (1973-1977): Planda pratik sanat, pratik sağlık ve pratik tarım okullarının geliştirilmesi öngörülmüştü.
4.5 Yıllık Kalkınma Planı (1979-1983): Yaygın eğitimin örgün eğitimi tamamlayacak şekilde ele alınması eğitim programlarının hazırlanması öngörülmüştür.
5.5 Yıllık Kalkınma Planı (1985-1989): Yaygın eğitimin örgün eğitimle iç içe ele alınması belirtilmiştir.
6.5 Yıllık Kalkınma Planı (1990-1994): Planda bilim ve teknolojideki yenilikler bilgi toplumu çağına girilmesi gibi nedenlerle yaygın eğitimi daha çok güven kazanacağı vurgulanmaktadır.
7.5 Yıllık Kalkınma Planı (1995-2000): İşgücü arzının artması planlanmış yaygın eğitimin nitelik ve niceliğinin geliştirilmesi insan gücünün yetiştirilmesi temel ilke olarak belirtilmiştir.
8. 5 Yıllık Kalkınma Planı:2011-2005
Eğitim sistemi dışında kalan çocukların tamamının çıraklık eğitimi kapsamına alınması sağlanamamış Örgün ve yaygın eğitimin dışında kalan çocukların sosyal ve ekonomik yönden uygun olmayan şartlarda çalışması, bunların ruh ve beden sağlıklarını olumsuz yönde etkilediği gibi insan kaynaklarının da verimsiz kullanımına neden olmaktadır. Kişinin en temel hak ve ihtiyaçlarından olan dini bilgi ve bilgilendirmenin örgün ve yaygın eğitim kurumlarında verilmesine devam edilecektir.
Milli eğitim, herkes için hayat boyu öğrenme yaklaşımıyla bilgiye ulaşma yol ve yöntemlerini öğreten, etkin bir rehberlik hizmetini içeren, eğitimin tüm evrelerinde yatay ve dikey geçişlere imkan veren, piyasa meslek standartlarına uygun, üretime dönük eğitime ağırlık veren, yetki devrini esas alan, istisnasız tüm öğrenciler için fırsat eşitliğini gözeten bir sistem bütünlüğü içerisinde yeniden düzenlenecektir
Toplumda hayat boyu öğrenme anlayışının benimsenmesini esas alan her türlü yaygın eğitim imkanı geliştirilecek; özellikle üniversiteye giremeyen gençlere kısa yoldan beceri kazandırma ve meslek edindirme faaliyetleri artırılacak, mahalli idarelerin, gönüllü kuruluşların ve özel sektörün bu
konudaki faaliyetleri özendirilecektir.
Örgün ve yaygın mesleki-teknik eğitime ağırlık verilecek, ortaöğretimde mesleki teknik eğitimin payı artırılacak, üniversitelere giriş sınavlarında normal liseler ile meslek ve teknik lise mezunları arasındaki farklı değerlendirmeler
kaldırılarak, mesleki ve teknik eğitimin yaygınlaşması teşvik edilecek, mesleki teknik eğitim programlarının meslek standartlarına dayalı olarak yapılması sağlanacak ve çalışma hayatı ile işlevsel işbirliği geliştirilecektir
9. 5 Yıllık Kalkınma Planı:2007-2013
Eğitim kurumları dışında kazanılan becerileri de belgelendirecek tutarlı ve güvenilir, meslek standartlarına dayalı bir sınav ve belgelendirme sistemi oluşturulamamıştır. Ancak, meslek standartları, sınav ve belgelendirme sistemini devlet, işçi ve işveren kesimleriyle işbirliği içinde kurmak, yaygınlaştırmak, geliştirmek ve idame ettirmek amacıyla Ulusal Mesleki Yeterlikler Kurumunun oluşturulmasına yönelik yasal düzenleme çalışmaları sürdürülmektedir
Toplumda yaşam boyu eğitim anlayışının benimsenmesi amacıyla e-öğrenme dahil, yaygın eğitim imkanları geliştirilecek, eğitim çağı dışına çıkmış kişilerin açık öğretim fırsatlarından yararlanmaları teşvik edilecek, beceri kazandırma ve meslek edindirme faaliyetleri artırılacaktır
10. 5 Yıllık Kalkınma Planı:2014-2018
Nitelikli insan, güçlü toplum
Eğitim sistemi ile işgücü piyasası arasındaki uyum; hayat boyu öğrenme perspektifinden hareketle iş yaşamının gerektirdiği beceri ve yetkinliklerin kazandırılması, girişimcilik kültürünün benimsenmesi, mesleki ve teknik eğitimde okul-işletme ilişkisinin orta ve uzun vadeli sektör projeksiyonlarını dikkate alacak biçimde güçlendirilmesi yoluyla artırılacaktır.
Ulusal Yeterlilik Çerçevesi oluşturularak eğitim ve öğretim programları ulusal meslek standartlarına göre güncellenecek, önceki öğrenmelerin tanınmasını içeren, öğrenci hareketliliğini destekleyen ulusal ve uluslararası geçerliliğe sahip diploma ve sertifikasyon sistemi geliştirilecektir.
Eğitim sisteminde, bireylerin kişilik ve kabiliyetlerini geliştiren, hayat boyu öğrenme yaklaşımı çerçevesinde işgücü piyasasıyla uyumunu güçlendiren, fırsat eşitliğine dayalı, kalite odaklı dönüşüm sürdürülecektir.
Kalkınma planlarındaki yeri de göz önünde bulundurulacak olursa Türkiye'de yetişkin eğitimi ve hayat boyu öğrenme kavramları son yıllarda gereken önemi görmeye başlamış, konu ile ilgili üretilen politikalarla gelişim içinde olmaya devam etmektedir.
AB Ülkelerinin HBÖ’ye Katılım Oranı % (Eurostat, 2012)
Bu bilgiler ışığında inceleme yapılan 5 ülke ile Türkiye arasında tespit edilen farklar şöyle sıralanabilir.
- Adı geçen beş ülkede yetişkin eğitimi yerel yönetimler yada sivil toplum örgütleri aracılığıyla yapılıp denetimi eğitim bakanlıklarına ait iken Türkiye'de eğitim de denetimde Milli Eğitim Bakanlığının uhdesindedir.
- Tüm ülkelerde yetişkin eğitimi genel anlamda ücretsiz olmakla birlikte Türkiye'de özel sektör tarafından açılan kurslar ücretlidir.
- Kurs türleri aynı olmakla birlikte ağırlık verilen grup ülkelerin ihtiyaçlarına göre değişiklik göstermektedir.
- İncelenen beş ülkeye nazaran Türkiye'de yetişkin eğitimcisi kavramı tam yerleşmemiş ve belgeli eğitimci sayısı azdır.
SONUÇ VE ÖNERİLER
Günümüzün değişen ve gelişen bilgi toplumunda yetişkin eğitimi vazgeçilmez bir değer olarak ülkelerin eğitim politikalarında önemli bir yeri olduğu gözlemlenmektedir. Ülkelerin ileriye dönük kalkınma politikalarında yetişkin eğitimi önemli bir yer teşkil etmektedir. Avrupa Birliği, insan kaynakları politikasının genel çerçevesini yaşamboyu öğrenme projesi ile oluşturmuştur. Bu bakımdan yaşamboyu öğrenme yaklaşımı günümüzün eğitim stratejisi olarak nitelenebilir. Yaşamboyu öğrenme yaklaşımı ile bir yandan ekonomik gelişme ve istihdam bakımından uygun insan kaynağı temin edilecek, diğer yandan insanların birey olarak kendilerini gerçekleştirmeleri ve güncellemeleri, değişen topluma uyum sağlamaları ve dışlanmamaları mümkün olacaktır.
İnceleme yapılan ülkeler baz alındığında Türkiye için iki öneri sunulabilir. Birinci öneri, yetişkin eğitiminin yaygınlaştırılması amacıyla yerel yönetimlere ve sivil toplum örgütlerine denetimi bakanlık tarafından yapılmak üzere kurs açma yetkisi verilmesidir. Burada önümüze çıkacak engel nüfus çokluğu ve STK yapılanması azlığı nedeniyle denetimin zorluğu ve kursların ücretsiz düzenlenip düzenlenemeyeceğidir. İkinci öneri Türkiye'de yetişkin eğiticisi olarak görev alacak kişilere bu eğitimi verecek yeterliliklerini gösteren bir belgelendirme sistemi konusunda çalışmalar yapılmasıdır. Burada üniversitelere büyük görev düşmektedir.
KAYNAKÇA
Allen, J. E., Jr. (1970, February). Conference for all as the goal for secondary education. Paper peresenteed at the meeting of the national Association of Secondary School Principles, Washington, DC.
Aydın, H. ve Güntürk, R. (2003). Türkiye’de Yetişkin Eğitimi ve Yaygın Eğitim. Türkiye Araştırmalar Merkezi Vakfı, Duisburg-Essen Üniversitesi. Essen, Mart.
Aydın, G. ve Güntürk R (2003) Türkiye’de Yetişkin Eğitimi ve Yaygın Eğitim: International Perspectives in adult education
Aydın, M.Z. (2003). Belçika’da ilk ve orta öğretimde okutulan İslam din dersi programları. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1 (7), 87-88.
Belçika Konsolosluğu İnternet Sitesi (2014). http://www.belcikakonsoloslugu.com/belcika/ web adresinden 01 Nisan 2014 tarihinde indirilmiştir.
Devlet İstatistik Enstitüsü Genel Nüfus Sayımı http://www.die.gov.tr/nufus/02012002T2.jpg
http://www.Turkishstudent.com.tr/
EUROBASE, (2011). (http://www.eurydice.org)
Eurydice- Avrupa Topluluğu Eğitim Bilgi Ağı
EUROSTAT, (2011). Yetişkin eğitimi araştırması
Eurydice Türkiye Birimi Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı,(2011). Örgün Eğitimde Yetişkinler
forum.memurlar.net/konu/1438768
Güneş, F. (1996). Yetişkin Eğitimi (1. Basım). Ankara: Ocak Yayınları.
HELSİNKİ, B. 2013) Finlandiya ülke raporu
KAYNAKHAN, S. (2007). Bazı avrupa ülkelerinde yaygın eğitim uygulamalarına ilişkin halk eğitim merkezi yönetici görüşleri- yüksek lisans tezi
KIZILÇELİK, S. (2002). Küreselleşme ve post modernleşmeye karşı ulusal bağımsızlık
hareketi. eğitim araştırmaları dergisi. sayı 7.
Lüksemburg Eğitim ve Meslek Eğitimi Bakanlığı web sayfası
MEB, (2006) “2004-2005 Yılı Egitim istatistikleri”,
MEB, (2009). Türk Yetişkin Eğitimi Sisteminin Değerlendirilmesi
MEB, (2011). Örgün eğitimde yetişkinler: Avrupa’daki politikalar ve uygulamalar. http://www.eurydice.org).
PERSELLİN, D. C. (2002). The Effect of Orff-based music Instruction on spatial-
temporal task performance of young children. http://www.Idonline. org/ld indepth/ abilities/ orff based music instruction. html
Somuncu, A. (2014). Ankara Üniversitesi. http://webcache.googleusercontent.com/
SÜNGÜ, Hilmi, 2002. “Bazı avrupa birligi ülkeleri egitim denetimi sistemlerinin Türkiye’deki okul yöneticileri tarafından degerlendirilmesi”
Yılmaz, K. ve Erdem, M. (2011). Karşılaştırmalı eğitim sistemleri (3. Basım). Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
7gTxCfOR1m4J:80.251.40.59/education.ankara.edu.tr/aksoy/reform/reform/guz0506/somuncu.doc+&cd=12&hl=tr&ct=clnk&gl=tr web adresinden 01 Nisan 2014 tarihinde indirilmiştir.
TEKİN, E. (2004). Müzik Alan Derslerinin Müzik Öğretmeni Adaylarının Yaratıcı
Düşünme Becerileri Üzerindeki Etkileri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, D.E.Ü. Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
TÜRKOGLU, (2005). Türkiye egitim istatistikleri”. http:// www.meb.gov.tr ,erişim tarihi 10/04/2014.